Verantwoording nemen voor de keten ODIN — Merle Koomans van den Dries

De meeste bedrijven zien hun keten als een serie contracten. Aan de ene kant kopen ze in, aan de andere kant verkopen ze. Wat er daartussenin bij de boer, de fabrikant of de verwerker gebeurt, is in principe iemand anders zijn zaak. Odin denkt er veertig jaar lang al anders over. Odin is een biologische coöperatie, in 1983 opgericht in Geldermalsen, met inmiddels ruim 38 winkels, een groothandel, een biodynamische boerderij in Brabant en een eigen imkerij. Meer dan 20.000 leden zijn mede-eigenaar - verdubbeld in vijf jaar. Maar wat Odin echt onderscheidt, is hoe het zijn rol in de keten ziet: niet als een logistieke realiteit maar als een verantwoordelijkheid die het bedrijf actief in eigen hand neemt. Van zaad en bodem tot bord, en alles wat daartussenin zit. Odin maakt langetermijnafspraken met boeren - ook als een ander het goedkoper kan, ook in slechte oogstjaren. Het neemt structureel biologische speciaalzaken over die anders zouden verdwijnen, en houdt zo de bredere bio-infrastructuur van Nederland in stand. Het bedrijf is steward-owned: winsten gaan naar de coöperatie en haar idealen, niet naar externe aandeelhouders. Dat ketenverantwoordelijkheid werkt, laten drie redenen zien. 1. Wat je niet ziet, kun je ook niet verbeteren: slecht loon, slechte bodem en slechte arbeidsomstandigheden verdwijnen onder de radar zodra ze één schakel verder plaatsvinden. Wie de keten als ‘extern’ behandelt, geeft de mogelijkheid weg om er invloed op uit te oefenen. 2. Risico verdwijnt bovendien niet door het over te dragen: reputatierisico en - met de CSDDD nu van kracht - juridisch risico zijn niet contractueel door te schuiven. Schandalen raken altijd het merk dat ervan profiteert. 3. En een keten die je kent, is een keten die je kunt vertellen: wie kan zeggen van welke boer, van welk veld zijn product vandaan komt, heeft iets in handen wat een willekeurige inkoper niet heeft - een verhaal dat klanten, journalisten en partners aanspreekt. Merle Koomans van den Dries, directeur van Odin, over wat het betekent om verantwoordelijkheid voor je hele keten echt te nemen: “Ik ga er eigenlijk vanuit dat elk bedrijf verantwoordelijk is voor wat er in de keten gebeurt - niet alleen ná hem, maar ook daarvóór. Je wilt niet dat de Keuringsdienst van Waarde een programma maakt waarin blijkt dat een leverancier van jou met illegale arbeidskrachten werkt die niet goed betaald worden, of dat er dierlijke producten in de winkel liggen waar het dierenwelzijn ver onder de maat is. Dat moeten wij allemaal uitzoeken - dat is gewoon ons dagelijkse werk.” In deze uitzending van Business Insights hoor je meer over waarom dit inzicht zo goed werkt, hoe Odin met dit inzicht werkt én hoe je er als ondernemer morgen al mee aan de slag kunt.